Een stedenbouwkundig ontwerp begint meestal als een creatief proces. Ontwerpers maken schetsen van woningen, infrastructuur, groen en voorzieningen. Daarna volgen verschillende analyses rondom bijvoorbeeld wateroverlast, hittestress of bereikbaarheid.
In Dronten kan het resultaat van een stedenbouwkundig ontwerp al in een eerder stadium beoordeeld worden. Ontwerpen worden na het creatieve proces direct vertaald naar een digitale tweeling. Dit is een virtuele representatie van de leefomgeving, een soort digitale maquette. Dankzij afspraken over data-uitwisseling, kunnen ontwerpen automatisch worden gekoppeld aan rekenmodellen en analyses. Hierdoor ontstaat al in een vroeg stadium inzicht in de effecten van ontwerpkeuzes. Zoals Freek Boersma, projectleider Digital Twin as a Service (DTaaS) bij provincie Flevoland, het verwoordt: “Nog vóór er een schop de grond in gaat, zie je al waar de aandachtspunten zitten.”
Sneller en beter besluiten
De kracht van deze werkwijze zit in het integraal en snel kunnen afwegen van keuzes. Denk daarbij aan vragen zoals: wat gebeurt er met hittestress als er minder groen wordt toegevoegd? Welke gevolgen heeft extra woningbouw voor waterberging? En wat betekent een andere inrichting van infrastructuur voor bereikbaarheid en leefbaarheid? Met een digitale tweeling worden deze effecten direct zichtbaar. Doordat analyses eerder beschikbaar zijn, kunnen betrokken partijen sneller met elkaar in gesprek over de consequenties van keuzes. Dat versnelt niet alleen het proces, maar leidt ook tot beter onderbouwde besluiten.
Complexe keuzes inzichtelijk maken
Gebiedsontwikkeling draait niet alleen om ontwerpen, maar ook om het samenbrengen van beleid, regelgeving en maatschappelijke ambities. Thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit, mobiliteit en gezondheid concurreren daarbij vaak om dezelfde ruimte. De grootste uitdaging ligt daarin vooral in samenwerking. “Digitale hulpmiddelen maken het volgen van de beleidscyclus goed uitvoerbaar,” zegt Freek Boersma. “Tot dusver waren kennis en hulpmiddelen voor de gemiddelde beleidsambtenaar niet goed bereikbaar”. Door beleidsregels en ruimtelijke uitgangspunten te vertalen naar digitale modellen ontstaat een omgeving waarin keuzes beter uitlegbaar worden. Voeg je bijvoorbeeld extra groen toe, dan wordt direct zichtbaar wat dat betekent voor woningdichtheid, waterberging en infrastructuur. Dat helpt ontwerpers en beleidsmakers, en ondersteunt bestuurders bij het maken van afgewogen keuzes binnen de beperkte ruimte.
Samenwerken vanuit een gedeelde informatiepositie
Een digitale tweeling is geen losstaand technisch hulpmiddel, maar onderdeel van een andere manier van werken. Stedenbouwkundigen, beleidsmedewerkers, GIS-specialisten, leveranciers en ontwikkelaars werken samen vanuit een gedeelde informatiepositie. Door gebruik te maken van dezelfde gegevens, definities en uitgangspunten ontstaat een gezamenlijk beeld van een gebied en de effecten van keuzes.
Volgens John Joosten, eveneens projectleider DtaaS bij provincie Flevoland, zit daarin de echte meerwaarde: “Je moet met alle stakeholders goede afspraken maken. Dan ontstaat vertrouwen in de uitkomsten.” Die samenwerking maakt het mogelijk om ontwerpen sneller analyseerbaar te maken, effecten inzichtelijk te krijgen en besluitvorming beter te ondersteunen.
De mens blijft aan het roer
De ontwikkelingen in Dronten laten zien hoe digitalisering helpt om ruimtelijke opgaven beter beheersbaar te maken. Door ontwerpen, data en analyses vroegtijdig te verbinden, ontstaat meer inzicht, betere samenwerking en snellere besluitvorming. Daarbij draait een digitale tweeling niet alleen om technologie. Zoals John Joosten concludeert: “Uiteindelijk blijft de mens aan het roer staan.” Technologie is een middel om complexiteit inzichtelijk te maken en het goede gesprek tussen experts, beleidsmakers en ontwerpers te ondersteunen. De inzichten ontstaan niet alleen uit het systeem, maar juist ook uit de gesprekken die mensen daarover met elkaar voeren. Zo helpt een digitale tweeling ons om betere keuzes te maken voor de leefomgeving van morgen.
Programma Netwerk van Lokale Digitale Tweelingen (NLDT)
Bij de Directie Ruimtelijke Informatie, binnen het ministerie van BZK, voeren we de visie ‘Zicht op Nederland’ uit. Het Programma Netwerk van Lokale Digitale Tweelingen (NLDT) werkt samen met publieke en private partijen aan een netwerk van lokale digitale tweelingen. Een ecosysteem en een beweging die ervoor moeten zorgen dat oplossingen die gemaakt worden voor één stad of domein, ook gebruikt en opgeschaald kunnen worden door anderen met een vergelijkbare opgave. Ecosystemen die data, technologie, beleid en mensen verbinden, blijken namelijk essentieel om complexe ruimtelijke vraagstukken op een datagedreven manier aan te pakken. Het Programma NLDT is tevens opdrachtgever voor Digital Twin as a Service (DTaaS) in Flevoland, een project binnen het DMI-ecosysteem, en wordt getrokken door Geonovum.