Casus Hittestress

Langdurige hitteperiodes komen steeds vaker voor, vooral in dichtbebouwde gebieden, met directe gevolgen voor gezondheid, leefbaarheid en het gebruik van de openbare ruimte. De vraag voor beleidsmakers van gemeenten is niet alleen waar het warm wordt, maar vooral waar ingrijpen het meeste effect heeft. 

Binnen het programma Digital Twin as a Service (DTaaS) werkt de gemeente Almere samen met partners aan een digitale tweeling die dit soort vraagstukken beter inzichtelijk maakt. Daarbij staat niet de techniek centraal, maar de maatschappelijke opgave: hoe zorgen we voor een gezondere en klimaatbestendige leefomgeving?

Eén integraal beeld creëren

Hittestress wordt bepaald door een samenspel van factoren, zoals groen, water, schaduw, bebouwing, bestrating en de locatie van kwetsbare inwoners. Die gegevens liggen doorgaans verspreid over verschillende systemen en afdelingen, wat het lastig maakt om ze in samenhang te bekijken.

Een digitale tweeling brengt deze databronnen samen in één digitale omgeving. Zo ontstaat een integraal beeld van de fysieke leefomgeving, waarin inzichtelijk wordt gemaakt waar hittestress optreedt en welke factoren daaraan bijdragen. De digitale tweeling combineert hiervoor onder meer gegevens over bomen, water, gebouwen, ondergrond en kwetsbare doelgroepen.

Niet beginnen met techniek, maar met de opgave

De ontwikkeling begint niet met software, maar met een concrete beleidsvraag. Voor Almere luidde die: hoe beschermen we inwoners beter tegen de gevolgen van extreme hitte? In workshops met beleidsmedewerkers, dataspecialisten en andere betrokkenen zijn de belangrijkste informatiebehoeften in kaart gebracht. Daaruit kwamen vragen naar voren als:

• Waar bevinden zich de warmste plekken in de stad?
• Waar liggen schaduw- en koelteplekken?
• Welke gebouwen kunnen tijdens hitte als schuilplek dienen?
• Welke looproutes zijn op warme dagen het meest comfortabel?
• Waar wonen kwetsbare groepen die extra aandacht nodig hebben?

Pas wanneer deze vragen scherp zijn, wordt duidelijk welke data, modellen en functionaliteiten nodig zijn om het instrument daadwerkelijk bruikbaar te maken.

Van inzicht naar betere besluitvorming

De meerwaarde zit niet alleen in het visualiseren van de huidige situatie. Door data en modellen te combineren, kunnen ook toekomstscenario's worden doorgerekend.

Zo kan onderzocht worden wat het effect is van extra bomen langs een wandelroute, meer schaduw op een plein, of aanvullende vergroening in een wijk. Op die manier wordt zichtbaar welke maatregelen het meest bijdragen aan een koelere leefomgeving en welke investeringen de grootste maatschappelijke impact hebben. Beleidsdoelen als gezondheid, klimaatadaptatie en leefbaarheid kunnen daarbij in samenhang worden afgewogen, in plaats van los van elkaar.

Bekijk het praktijkvoorbeeld

In onderstaande video laten de gemeente Almere en haar partners zien hoe de digitale tweeling wordt ingezet om hittestress in kaart te brengen en maatregelen te verkennen.