We kijken vanuit Zicht op Nederland – Digitale Tweelingen met veel plezier terug op de Communitydag Digitale Tweelingen. Op 3 maart kwamen meer dan 250 professionals samen in de Prodentfabriek in Amersfoort. Overheden, kennisinstellingen en marktpartijen ontmoetten elkaar om te verkennen hoe digitale tweelingen kunnen bijdragen aan beter inzicht in de fysieke leefomgeving en daarmee aan betere besluiten. De dag werd georganiseerd in samenwerking met VNG, Geonovum, DMI en GeoSquare.
De centrale vraag van de dag: hoe zetten we digitale tweelingen in als praktisch instrument binnen de ruimtelijke opgaven van vandaag en morgen?
Dagvoorzitter Lianne Sleebos opende met een duidelijke boodschap: digitale tweelingen zijn geen doel op zich. Ze helpen ons om complexe vraagstukken – van woningbouw tot klimaatadaptatie – inzichtelijk te maken door data, modellen en visualisaties samen te brengen. “Het gaat erom dat je beter kunt oordelen en betere besluiten kunt nemen”, zei Sleebos. “We ontwikkelen digitale hulpmiddelen, maar altijd in dienst van de maatschappelijke opgaven.” Volgens haar staat Nederland aan het begin van een periode waarin samenwerking belangrijker wordt dan technische perfectie. Immers, het probleem is niet het aantal technische oplossingen, maar juist de samenhang. Het ministerie van VRO, VNG, DMI en Geonovum trekken daarom steeds intensiever samen op.
Een Mentimeter-peiling onder de deelnemers liet zien dat de samenwerking rond digitale tweelingen gemiddeld een 2,7 scoort (op een schaal van 5). De urgentie om ermee te werken werd eveneens gematigd beoordeeld. Tegelijkertijd bleek uit de gesprekken dat veel organisaties juist stappen zetten om intern én ketenbreed beter samen te werken. De beweging is in gang gezet, maar vraagt om verdere versterking.
In vijftien deelsessies doken deelnemers in concrete toepassingen. Een interactieve workshop over gebiedsontwikkeling liet zien hoe digitale tweelingen een gedeelde informatiebasis creëren. Verschillende belangen verdwijnen daarmee niet, maar worden wel beter bespreekbaar.
Andere sessies verkenden onder meer:
De rode draad: digitale tweelingen worden steeds meer onderdeel van de dagelijkse werkpraktijk.
Onder dit bericht zijn alle presentaties van de sessies te vinden.
In het plenaire middagprogramma presenteerden partners de resultaten uit het testbed Digital Twin as a Service. Hierin werken overheden, kennisinstellingen en leveranciers samen aan een modulaire architectuur voor digitale tweelingen. Niet langer gesloten systemen, maar verwisselbare bouwblokken die via standaarden met elkaar communiceren.
“Wij bouwen geen digitale tweelingen.” Vertelde Bart De Lathouwer van Geonovum. “Wij ontwikkelen de gereedschapskist waarmee iedereen zijn een eigen digitale tweeling kan samenstellen.” Hij maakte een onderscheid tussen twee soorten digitale tweelingen. De eerste vergeleek hij met een Playmobil-auto: een kant-en-klaar product dat doet wat het doet, maar dat je niet makkelijk uitbreidt. De tweede is het zogenoemde Lego-model: opgebouwd uit verwisselbare, gestandaardiseerde bouwstenen. “Wij geloven in het Lego-systeem. Het maakt samenwerking mogelijk en zorgt dat je onderdelen tussen verschillende digitale tweelingen kunt uitwisselen.”
Demonstraties uit onder meer Dordrecht, Zwolle en Aadorp lieten zien hoe deze aanpak werkt in de praktijk. Van het verkennen van scenario’s voor stedelijk groen tot het doorrekenen van ruimtelijke keuzes: de voorbeelden maakten duidelijk dat interoperabiliteit geen toekomstmuziek meer is, maar steeds concreter wordt.
Filosoof Marjan Slob, voormalig Denker des Vaderlands, sloot de dag af met een reflectie op de maatschappelijke betekenis van digitale tweelingen. Aanvankelijk was ze sceptisch. Een model is immers nooit hetzelfde als de werkelijkheid. Zoals de Pools-Amerikaanse wetenschapper Alfred Korzybski al in 1931 stelde: ‘de kaart is niet het gebied.’ Digitale tweelingen werken volgens haar echter anders. Ze worden voortdurend bijgewerkt met nieuwe data en maken het mogelijk om niet alleen de huidige situatie te bekijken, maar ook mogelijke toekomsten te verkennen. “Je hebt niet alleen een kaart van wat er is,” zei ze, “maar ook van wat er kan gebeuren als er iets verandert.”
Volgens Slob kunnen digitale tweelingen daardoor ook bijdragen aan het publieke gesprek. Veel discussies in de samenleving lopen vast doordat mensen zich sterk identificeren met hun eigen groep. Digitale tweelingen kunnen helpen om zulke ‘tribale’ reflexen te doorbreken. Doordat ze een concrete en gedeelde weergave van de werkelijkheid bieden, verschuift het gesprek van abstracte standpunten naar de gevolgen van keuzes in de praktijk.
Aan het einde van de dag benadrukte Bob van Graft, directeur Ruimtelijke Informatie bij het ministerie van BZK, dat digitale tweelingen uiteindelijk onderdeel moeten worden van de dagelijkse werkprocessen van overheden. “Niet als innovatiehoekje, maar echt in de dagelijkse beleidsvorming.” Van Graft wees erop dat woningbouw, klimaatadaptatie en circulaire economie simpelweg niet meer zonder digitalisering kunnen. “Je brengt met digital twins iets op tafel dat anders onzichtbaar blijft. En dan gaat het leven. Dat is de opgave voor de komende jaren. We moeten de vrijblijvendheid voorbij, scherp kiezen waar digitalisering het verschil maakt en gezamenlijk het momentum benutten om digitale tweelingen werkelijk in de planketen te verankeren.”
De Communitydag liet zien dat de beweging rond digitale tweelingen in Nederland snel groeit. Door kennis te delen, samen te experimenteren en standaarden te ontwikkelen werken overheden en partners stap voor stap aan een meer datagedreven manier van plannen maken en besluiten nemen. Zicht op Nederland – Digitale Tweelingen blijft deze samenwerking de komende jaren actief ondersteunen.
Wat is een digitale tweeling van de fysieke leefomgeving eigenlijk, en waarom hoor je er ineens zoveel over? In deze sessie brengen we starters in korte tijd op vlieghoogte. Je krijgt overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen, ziet wat ze kunnen betekenen voor jouw werk en hoort hoe je zelf kunt starten en aanhaken.
Presentatie Digitale Tweelingen: een vliegende start
Deze sessie biedt een praktische kickstart voor gemeenten die willen sturen op een toekomstbestendige leefomgeving. We laten zien hoe datagedreven meten, ontwerpen en monitoren helpt om beleidsambities te vertalen naar onderbouwde keuzes en zichtbare voortgang. Met inspirerende use cases en landelijke ontwikkelingen wordt duidelijk hoe data beleidsdoelen ondersteunt, helpt prioriteren en bijdraagt aan een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving.
Presentatie Versneld naar een gezonde en toekomstbestendige​ leefomgeving
Het ministerie van VRO verkent het concept van een digitale marktplaats (of appstore) voor digitale tweelingen in de fysieke leefomgeving. De ideale marktplaats creëert een betrouwbaar ecosysteem waarin ontwikkelaars en gebruikers efficiënt samenwerken, en waarin innovaties sneller en consistenter hun weg vinden naar de praktijk. Het groeiproces daar naartoe vergt nog veel keuzes. Zo is het nodig scherpte te krijgen in de principes en bouwblokken van een digitale marktplaats maar ook in de verantwoordelijkheden en gewenste governance. PBLQ is gevraagd hierin mee te denken.
Presentatie Appstore voor digitale tweelingen
Toekomstbestendige gebiedsontwikkeling vraagt om nauwe samenwerking en het maken van integrale afwegingen. Tijdens deze interactieve workshop brengen we gezamenlijk processen, rollen, data en afhankelijkheden binnen de ruimtelijke planketen in beeld en verkennen we waar kansen en knelpunten ontstaan bij het realiseren van opgaven. Zo ontdekken we samen hoe datagedreven samenwerking in de keten bijdraagt aan betere en transparantere besluitvorming.
Presentatie Samen bouwen aan digitalisering planketen
Europa staat aan het begin van een nieuw tijdperk van samenwerking rond digitale infrastructuur en digitale tweelingen binnen het European Digital Infrastructure Consortium (EDIC). Met de Nederlandse NLDT-aanpak verschuiven we van subsidiedenken (egosysteem) naar gezamenlijk investeren en samen-werken (ecosysteem). Waarom zijn wij als ministerie VRO actief binnen EDIC en de EU, wat halen en brengen wij daarin als Nederland, en hoe vertalen we deze Europese samenwerking naar ons eigen werk en handelingsperspectief?
Presentatie Digitale Tweelingen en Europa
Het stimuleren van kennisdeling en -ontwikkeling wordt aangejaagd door het initiëren van nieuwe onderzoeksprojecten. In deze sessie geeft de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) uitleg over hoe zij dit organiseren op het gebied van digital twins. Aan de hand van het project XCARCITY illustreren de TU Delft en TNO op welke manier onderzoekstrajecten bijdragen aan het verwerven van nieuwe inzichten voor gebiedsontwikkelingsprojecten in Almere, Amsterdam en Rotterdam. Ook gaan we in groepen uiteen om te brainstormen over hoe we proposities en onderzoeken, zoals XCARCITY, beter kunnen benutten.
Presentatie Benutten van toegepast onderzoek, XCARCITY
In samenwerking met Digitale Tweeling Nederland laat Niek Hendriks (gemeente Alkmaar) de kracht zien van samenwerking op een gedeelde digitale tweeling. Welke waarden zijn gezamenlijk belangrijk om te gebruiken en hoe zorg je ervoor dat je niet verzuipt in de massa aan data en informatie in je werkveld?
Presentatie Project Digitale Tweeling Nederland
Gemeentelijke tweelingen bevinden zich veel op het niveau van visuele weergave van objecten, verrijkt met aanvullende data. Maar de toekomst van een autonome tweeling, waarbij gehandeld wordt met behulp van AI, lonkt! Vanuit het programma AI voor Woningbouw kijken we naar welke kansen, kennis en kaders nodig zijn om AI voor de woningbouw opgave op een verantwoorde manier toe te passen. Tijdens deze sessie delen we use cases waar AI toegepast wordt in de woningbouw. We vragen de deelnemers te delen waar AI voor digitale tweelingen wordt toegepast, of waar AI goed zou kunnen helpen om de uitdagingen in de woningbouw aan te gaan. Vanuit daar zetten we de stap naar wat we te doen hebben om samen toe te werken naar verantwoorde autonome tweelingen. We gaan in discussie over hoe we kaders kunnen waarborgen. We sluiten af met een reflectie waarin we de opbrengsten samenvatten.
Presentatie AI voor de woningbouw
Steden zijn tegenwoordig centra van innovatie en kansen, maar daarmee gepaard gaan ook toenemende druk door verkeersopstoppingen, verouderde nutsvoorzieningen, woningtekorten en duurzaamheidseisen. De noodzaak om op dergelijke uitdagingen te reageren, stelt de capaciteit van traditionele plannings- en beheertools op de proef.
Als reactie op dit intensievere stedelijke landschap heeft Rotterdam een ecosysteem voor een digitale stadstweeling ontwikkeld. Een ruimte waar technologie, data en applicaties samenkomen om concrete problemen op te lossen.
Presentatie hoe bouw je je eigen ecosysteem voor een digitale tweeling
Gebiedsopgaven zijn complex, door onderlinge afhankelijkheden, de vele partijen en belangen. Technologische innovatie is essentieel om overzicht te behouden. Het programma NLDT heeft tools ontwikkeld die opgavegericht samenwerken behapbaar maken en stakeholders activeren. Tijdens de workshop ga je met jouw gebiedsopgave aan de slag en ervaar je hoe onze aanpak daarbij helpt.
Presentatie workshop opgavegericht werken
De Dutch Societal Innovation Hub (DSIH) was hét knooppunt voor het versterken van interregionale samenwerking voor een missiegedreven aanpak in de publieke sector in tijden van data en digitale technologie. Digitale tweelingen gaan niet alleen over data en technologie, maar vooral over hoe we samenwerken in de planketen. In deze sessie delen we lessen uit kennisgroepen en hackatons. We laten zien hoe diversiteit, vertrouwen en en het durven toelaten van ‘ongemak’ cruciaal zijn om digitale tweelingen écht te laten landen in beleid en praktijk. Verwacht geen technische demo, maar een inspirerende inkijk in wat mensen, teams en organisaties nodig hebben om de digital twin‑aanpak duurzaam te laten werken.
Presentatie Missiegedreven innoveren
Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.
Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.
Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.
Deze cookies worden gebruikt om statistieken te meten over het gebruik van de website (bijvoorbeeld via Google Analytics, Siteimprove of Matomo) en voor externe videodiensten zoals YouTube of Vimeo. Hiervoor maken wij gebruik van diensten van derde partijen. Deze cookies worden alleen geplaatst na jouw toestemming.
Jouw keuze aanpassen? Dat kan op elk moment via de cookie-instellingen in de footer.