De dag werd georganiseerd in samenwerking met VNG, Geonovum, DMI en GeoSquare. De centrale vraag van de dag: hoe zetten we digitale tweelingen in als praktisch instrument binnen de ruimtelijke opgaven van vandaag en morgen?
Digitale tweelingen als hulpmiddel voor maatschappelijke keuzes
Dagvoorzitter Lianne Sleebos opende met een duidelijke boodschap: digitale tweelingen zijn geen doel op zich. Ze helpen ons om complexe vraagstukken – van woningbouw tot klimaatadaptatie – inzichtelijk te maken door data, modellen en visualisaties samen te brengen. “Het gaat erom dat je beter kunt oordelen en betere besluiten kunt nemen”, zei Sleebos. “We ontwikkelen digitale hulpmiddelen, maar altijd in dienst van de maatschappelijke opgaven.” Volgens haar staat Nederland aan het begin van een periode waarin samenwerking belangrijker wordt dan technische perfectie. Immers, het probleem is niet het aantal technische oplossingen, maar juist de samenhang. Het ministerie van VRO, VNG, DMI en Geonovum trekken daarom steeds intensiever samen op.
Een Mentimeter-peiling onder de deelnemers liet zien dat de samenwerking rond digitale tweelingen gemiddeld een 2,7 scoort (op een schaal van 5). De urgentie om ermee te werken werd eveneens gematigd beoordeeld. Tegelijkertijd bleek uit de gesprekken dat veel organisaties juist stappen zetten om intern én ketenbreed beter samen te werken. De beweging is in gang gezet, maar vraagt om verdere versterking.
Praktijk centraal in vijftien deelsessies
In vijftien deelsessies doken deelnemers in concrete toepassingen. Een interactieve workshop over gebiedsontwikkeling liet zien hoe digitale tweelingen een gedeelde informatiebasis creëren. Verschillende belangen verdwijnen daarmee niet, maar worden wel beter bespreekbaar.
Andere sessies verkenden onder meer:
- de ontwikkeling van een appstore voor digitale tweelingen
- Europese initiatieven rond digitale infrastructuren
- het gebruik van indicatoren (KPI’s) om digitale tweelingen beter te benutten in beleid
De rode draad: digitale tweelingen worden steeds meer onderdeel van de dagelijkse werkpraktijk.
Testbed Digital Twin as a Service: bouwen met modulaire blokken
In het plenaire middagprogramma presenteerden partners de resultaten uit het testbed Digital Twin as a Service. Hierin werken overheden, kennisinstellingen en leveranciers samen aan een modulaire architectuur voor digitale tweelingen. Niet langer gesloten systemen, maar verwisselbare bouwblokken die via standaarden met elkaar communiceren.
“Wij bouwen geen digitale tweelingen”, vertelde Bart De Lathouwer van Geonovum. “Wij ontwikkelen de gereedschapskist waarmee iedereen zijn een eigen digitale tweeling kan samenstellen.” Hij maakte een onderscheid tussen twee soorten digitale tweelingen. De eerste vergeleek hij met een Playmobil-auto: een kant-en-klaar product dat doet wat het doet, maar dat je niet makkelijk uitbreidt. De tweede is het zogenoemde Lego-model: opgebouwd uit verwisselbare, gestandaardiseerde bouwstenen. “Wij geloven in het Lego-systeem. Het maakt samenwerking mogelijk en zorgt dat je onderdelen tussen verschillende digitale tweelingen kunt uitwisselen.”
Demonstraties uit onder meer Dordrecht, Zwolle en Aadorp lieten zien hoe deze aanpak werkt in de praktijk. Van het verkennen van scenario’s voor stedelijk groen tot het doorrekenen van ruimtelijke keuzes: de voorbeelden maakten duidelijk dat interoperabiliteit geen toekomstmuziek meer is, maar steeds concreter wordt.
Digitale tweelingen als uitweg uit ‘tribale’ discussies
Filosoof Marjan Slob, voormalig Denker des Vaderlands, sloot de dag af met een reflectie op de maatschappelijke betekenis van digitale tweelingen. Aanvankelijk was ze sceptisch. Een model is immers nooit hetzelfde als de werkelijkheid. Zoals de Pools-Amerikaanse wetenschapper Alfred Korzybski al in 1931 stelde: ‘de kaart is niet het gebied.’ Digitale tweelingen werken volgens haar echter anders. Ze worden voortdurend bijgewerkt met nieuwe data en maken het mogelijk om niet alleen de huidige situatie te bekijken, maar ook mogelijke toekomsten te verkennen. “Je hebt niet alleen een kaart van wat er is,” zei ze, “maar ook van wat er kan gebeuren als er iets verandert.”
Volgens Slob kunnen digitale tweelingen daardoor ook bijdragen aan het publieke gesprek. Veel discussies in de samenleving lopen vast doordat mensen zich sterk identificeren met hun eigen groep. Digitale tweelingen kunnen helpen om zulke ‘tribale’ reflexen te doorbreken. Doordat ze een concrete en gedeelde weergave van de werkelijkheid bieden, verschuift het gesprek van abstracte standpunten naar de gevolgen van keuzes in de praktijk.
Van experiment naar dagelijkse praktijk
Aan het einde van de dag benadrukte Bob van Graft, directeur Ruimtelijke Informatie bij het ministerie van BZK, dat digitale tweelingen uiteindelijk onderdeel moeten worden van de dagelijkse werkprocessen van overheden. “Niet als innovatiehoekje, maar echt in de dagelijkse beleidsvorming.” Van Graft wees erop dat woningbouw, klimaatadaptatie en circulaire economie simpelweg niet meer zonder digitalisering kunnen. “Je brengt met digital twins iets op tafel dat anders onzichtbaar blijft. En dan gaat het leven. Dat is de opgave voor de komende jaren. We moeten de vrijblijvendheid voorbij, scherp kiezen waar digitalisering het verschil maakt en gezamenlijk het momentum benutten om digitale tweelingen werkelijk in de planketen te verankeren.”
De Communitydag liet zien dat de beweging rond digitale tweelingen in Nederland snel groeit. Door kennis te delen, samen te experimenteren en standaarden te ontwikkelen werken overheden en partners stap voor stap aan een meer datagedreven manier van plannen maken en besluiten nemen. Zicht op Nederland – Digitale Tweelingen blijft deze samenwerking de komende jaren actief ondersteunen.
Meer weten?
Op onze eventpagina vind je de presentaties en een fotogalerij van deze dag.