.jpg)
Toen de oudste kaart van Nederland 200 jaar oud werd, is Topotijdreis in het leven geroepen. Het is intussen al weer 10 jaar geleden dat het Kadaster de website met historische kaarten lanceerde. In de afgelopen 10 jaar is gebleken dat de website graag en veel gebruikt wordt. Niet alleen vanuit historische belangstelling, maar ook omdat de informatie essentieel is voor inzicht in gebiedsgeschiedenis, ontwikkelingen in het landschap en veranderingen in de fysieke leefomgeving.
Vandaag de dag is Topotijdreis dan ook niet meer weg te denken binnen de landelijke geo-informatievoorziening.
Van je hobby je werk maken
Sinds begin jaren negentig werkt Joop Voortman voor de gemeente Rijssen-Holten. Niet geheel toevallig ook de gemeente waar hij woont, samen met zijn vrouw en 3 zoons. Dat hij van zijn hobby zijn werk heeft gemaakt, steekt hij niet onder stoelen of banken. Joop: ‘Destijds ging ik, ter oriëntatie op een nieuwe opleiding, met mijn ouders naar een open dag. We liepen daar langs verschillende stands. Totdat ik bij een stand van de Hofstede MTS uit Hengelo een tachymeter voor landmeetkunde zag staan. Meteen zei ik: dit is het. Ik was altijd al gefascineerd door kaarten. Wat is er dan mooier om zelf kaarten te maken.’
Die fascinatie voor kaarten is altijd gebleven. Tegenwoordig werkt hij bij de gemeente als geodata-analist. Daarnaast gebruikt hij Topotijdreis in zijn rol als lokaal historicus en stadsgids. ‘Er gaat nauwelijks een dag voorbij dat ik het niet gebruik. Voor mij is het een stuk gereedschap. Net zo belangrijk als QGIS of het archief,’ zegt hij. ‘En juist omdat het zo laagdrempelig is, kan iedereen ermee werken: planners, beleidsmakers, historici, maar ook inwoners.’
Inzichten door duik in kaartgeschiedenis
Volgens Joop reikt het belang van Topotijdreis dan ook verder dan nostalgie of historische belangstelling. Joop: ‘Door meer dan 200 jaar gebiedsgeschiedenis te bekijken, zie je waar gegraven is, waar fabrieken hebben gestaan, waar spoorlijnen of dijken lagen. Dat is cruciale informatie voor gebieds- en projectontwikkeling of om bepaalde problemen te achterhalen.’
Van dat laatste geeft hij een concreet voorbeeld. ‘Het viel in een bepaald gebied op een gegeven moment op dat daar veel kelders onderliepen. Het was niet meteen duidelijk waardoor dat nu kwam. Dus zijn we eens gaan kijken naar de historie van dat gebied. Toen zagen we dat daar vroeger een textielfabriek had gezeten, die altijd veel water had opgepompt. Nadat die fabriek verdween, steeg na verloop van tijd het grondwaterpeil. Met als gevolg dat kelders vaker onderliepen.’
Inspiratiebron voor ruimtelijk ontwerp
Behalve voor research dienen de historische kaarten ook als inspiratiebron, bijvoorbeeld voor ruimtelijk ontwerp. Joop: ‘Soms ontdek je oude landschappen, met afwisselende, kleinschalige percelen. Dan zeggen collega’s: wat mooi, dat kunnen we terugbrengen in het nieuwe ontwerp. Zo krijg je samenhang, een verhaal dat past bij het gebied.’
Voor Joop is het helder: beleid en ruimtelijke ontwikkeling kunnen niet zonder kennis van het verleden. 'Of het nu gaat om de woningbouwopgave, klimaatadaptatie of infrastructuur: als je niet weet wat er vroeger is gebeurd, loop je achter de feiten aan. Vervuiling, grondwaterproblemen, instabiele ondergrond. Daar kun je rekening mee houden als je 200 jaar terugkijkt. Topotijdreis helpt je de juiste keuzes maken en zo miljoenen besparen.’
Topotijdreis is in een gebruikersonderzoek onlangs beoordeeld met een 8,5. Bekijk hiervoor de ZoNline van 11 november: Topotijdreis
